Gisteren heb je stilgestaan bij je gewoontes. Daarna heb je ontdekt hoe verschillende mentale toestanden invloed hebben op hoe je denkt, voelt en handelt.

Vandaag kijken we naar een volgende stap: focus.

Waar modus gaat over de mentale toestand waarin je je bevindt, gaat focus over waar je jouw aandacht op richt. Wat je aandacht geeft, groeit immers. En volhard je in je aandacht dan wordt iets uiteindelijk een gewoonte.

Focus gaat daarom ook niet alleen over concentratie, het is meer dan dat. 

Focus gaat over kiezen.

• Waar geef je aandacht aan?
• Waar zeg je bewust ‘ja’ tegen?
• Maar misschien nog belangrijker… Waar zeg je bewust ‘NEE’ tegen?

Iedere dag maak je honderden keuzes over waar je aandacht naartoe gaat. Je telefoon trilt, er komt een e-mail binnen, je denkt ineens aan iets wat je nog moet doen en tegelijkertijd stelt iemand je een vraag. Voor je het weet, ben je met iets heel anders bezig dan waarmee je begon en dat is helemaal niet gek.

Ons brein is van nature gevoelig voor alles wat nieuw, onverwacht of belangrijk lijkt. Vroeger hielp dat ons om gevaren op tijd te signaleren. Tegenwoordig zorgt diezelfde eigenschap er vooral voor dat we gemakkelijk worden afgeleid.

Focus is daarom niet iets wat je hebt, Focus is iets wat je steeds opnieuw kiest.

Dat zie je overal om je heen. Een ouder die na een drukke werkdag bewust zijn telefoon weglegt om aandacht te hebben voor zijn kinderen.

Na een lange werkdag trek ik mij graag terug in de keuken. Ik focus mij dan op het bereiden van de maaltijd. Op die manier laat ik de drukte van de dag los.

Zo ben je in staat je aandacht steeds opnieuw terug te brengen naar wat op dat moment belangrijk is.

Vaak denkt men dat focus iets is wat je hebt of niet hebt en dat iemand die goed kan focussen nooit afgeleid raakt. Dat is misschien wel het grootste misverstand over focus. Iedereen raakt op een zeker moment afgeleid.

Het verschil zit niet tussen of je wel of niet wordt afgeleid, maar of je blijft hangen in de afleiding of je in staat bent de afgedwaalde gedachten bewust weer terug te brengen naar hetgeen je mee bezig bent.

Zie je aandacht als een zaklamp. Je kunt die zaklamp niet op alles tegelijk richten. Iedere keer dat je ergens licht op schijnt, blijft iets anders in het donker.

Dat betekent ook dat iedere keuze voor aandacht automatisch een keuze is om iets anders los te laten. Dus als je ergens je licht op schijnt dan wordt er iets anders weer donker. 

De kracht van goed kunnen focussen gaat dus niet om harder je best te doen, maar om steeds opnieuw bewust te kiezen waar je jouw aandacht op richt.

Focus is trainbaar

Een veel gehoord zinnetje in mijn praktijk is, “Ik kan me gewoon niet zo goed concentreren.”

Focus is echter geen aangeboren talent, het is een vaardigheid die je kunt trainen.

Misschien wel de belangrijkste les rondom focus is dat iedereen uiteindelijk wordt afgeleid. We zijn namelijk geen robots die eindeloos taken kunnen uitvoeren, die een aan en uit knop hebben wat focus betreft.

Iedereen raakt afgeleid.

Focus is geen aangeboren eigenschap, maar een vaardigheid die je kunt trainen door te kunnen schakelen. Je traint jezelf om te leren richten met die zaklamp. 

Je wordt niet sterker door rigide te proberen te concentreren, maar door steeds opnieuw je focus te richten op jouw taak.

Je omgeving bepaalt meer dan je denkt

Het werkt dus niet om harder je best te doen om te concentreren en zit de oplossing niet in meer wilskracht.

De oplossing zit voornamelijk in je omgeving.

• Als je telefoon naast je ligt, is de kans groter dat je hem pakt.
• Als je bureau vol ligt met afleiding, wordt focussen moeilijker.

Goede focus begint daarom vaak voordat je aan een taak begint.

Dan heb je ook nog alle externe afleidingen die om de hoek komen kijken. Want niet alleen jijzelf wil je aandacht hebben. Ook externe partijen vechten om jou aandacht. Denk aan reclames, social media, maar ook andere mensen die op het verkeerde moment jou aandacht opeisen. Een collega die vraagt of je even iets kan printen, Je partner die even wilt kletsen.

Afleidingen genoeg, zoals je kunt lezen. 

Dus als het geen kwestie van wilskracht is hoe kan ik mijn aandacht dan beter ontwikkelen? Vraag jezelf eens af:

Hoe kan ik het mezelf gemakkelijker maken om mijn aandacht te richten op wat belangrijk is?

Eén kleine aanpassing is vaak al voldoende.

Focus vraagt ook om herstel

Ik zie het vaak om me heen, neem studenten die een deadline hebben en examens voor de boeg hebben en dag en nacht zitten te ploeteren en het idee hebben dat dit ze echt helpt om hun examens te halen maar ondertussen aardig wat stress opbouwen. Het is  een misverstand dat focus betekent dat je uren achter elkaar geconcentreerd moet zijn.

Dat is niet te doen, je brein en de rest van je lichaam hebben herstel en ontspanning nodig.

Na een periode van intensieve aandacht neemt je concentratie langzaam af.

Een korte wandeling, even rekken, een glas water halen, een paar keer diep ademhalen, of een paar minuten naar buiten kijken.

Vaak is dat al genoeg om daarna weer met frisse aandacht verder te gaan.

Rust is dus geen onderbreking van focus, rust is onderdeel van focus.

De verbinding tussen gewoontes, modus en focus

Als je terugkijkt naar de afgelopen dagen, zie je misschien dat deze drie nauw met elkaar verbonden zijn.

Je gewoontes hebben invloed op de mentale toestand waarin je terechtkomt.

Je mentale toestand beïnvloedt waar je aandacht naartoe gaat.

En waar je aandacht naartoe gaat, bepaalt uiteindelijk wat je doet.

Gelukkig werkt het ook andersom.

Door bewust je aandacht terug te brengen naar wat belangrijk is, kun je ook invloed uitoefenen op je mentale toestand.

En wanneer je dat vaak genoeg doet, ontstaat er uiteindelijk een nieuwe gewoonte.

Dat is precies waarom kleine dagelijkse keuzes zoveel invloed hebben.